تبلیغات
صراط - زندگی به سبک دختر رسول خدا
"با هر گناهی که انسان انجام میدهد عقلی از او جدا می شود که دیگر برنمی گردد ............ وقتی بنده گناه میکند به سبب انجام آن گناه, علمی راکه یاد گرفته بود , فراموش می کند.......... حسن خزّاز ، از امام رضا ( علیه السّلام ) شنیدم كه فرمودند : بعضى از كسانى كه ادّعاى محبّت و دوستى ما را دارند، ضررشان براى شیعیان ما از دجّال بیشتر است. حسن گفت: عرض كردم اى پسر رسول خدا( صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم ) به چه علّت؟ فرمود: به خاطر دوستى‏شان با دشمنان ما و دشمنى‏شان با دوستان ما. و هر گاه چنین شود، حقّ و باطل به هم در آمیزد و امر مشتبه گردد و مؤمن از منافق باز شناخته نشود. ( صفات الشیعه ص 8 ) ...........همیشه می توان تولدی دوباره داشت"
زندگی به سبک دختر رسول خدا

سیره و سبك زندگی معصومان،‌ كه بر اساس تعالیم دینی به عنوان اسوه و الگو به جامعه اسلامی معرفی شده اند می تواند در ارائه مدل و سبك زندگی شایسته برای همه مسلمانان،‌كارگشا و موثر باشد. در این میان، سیره و سبك زندگی حضرت فاطمه،‌ یگانه دختر رسول خدا،‌ در عرصه شخصی و در عرصه خانواده،‌ كه مبتنی بر تعالیم الهی و برگرفته از سنت رسول الله، می باشد؛‌ می تواند برای نسل امروز،‌ بویژه زنان و دختران جامعه اسلامی،‌ به عنوان الگوی معصوم و برتر،‌ معرفی گردد. هر چند این قلم و این نوشتار،‌ یارای وصف برترین زن عالم را ندارد،‌ لكن از باب احترام و ادب،‌ صحنه های از سبك زندگی فردی و سیره عبادی این بانوی گرامی را به مناسبت روز زن و ولادت ایشان، از منابع حدیثی اسلامی، به تصویر خواهد كشید،‌ بلكه تاسی به زندگی این بانوی معصوم و حوریه انسیه و بهجت قلب پیامبر خاتم،‌ چراغ راه زندگی باشد.

ولادت حضرت فاطمه

حضرت فاطمه زهرا در مكه‌ و در خانه برترین پدر و مادر،‌ چشم به جهان گشود. پیامبر مامور میشود به شكرانه این نعمت بزرگ در پیشگاه خداوند سبحان،‌سر تعظیم فرود آورد و نماز گذارد و قربانی نماید. (انا اعطیناك الكوثر،‌فصل لربك وانحر). نزول سوره كوثر و چنین تعابیر بلند مرتبه در حق فرزند دختر،‌ آن هم در عصر جاهلیت كه نه تنها زن از كمترین حقوق انسانی برخوردار نبود،‌ بلكه تولد دختر،‌ مایه ننگ و سرافكندگی بود و دختران زنده به گور می شدند،‌ نشانگر جایگاه ارزشمند زن در مكتب اسلام است.



تربیت حضرت فاطمه در دامن وحی و والاترین مربی جهان آفرینش و عنایت الهی،‌ از او شخصیتی آفرید با جسمی صبور و قلبی به لطافت باران،‌ و در روزگار قحطی عاطفه برای فرزندان دختر،‌ اما پدر گرامی ایشان،‌در وصف فرزند دختر،‌چنین می فرمود:

بهترین فرزندان شما،‌ دختران اند[۱]. و كسی كه دختری داشته باشد و او را نیازارد و پسرانش را بر وی برتری ندهد،‌ بر بهشت وارد میشود.[۲]

فاطمه،‌ آرامش بخش پیامبر

اینك ‌و بعد از رحلت مادر، نوبت فاطمه است كه روشنایی بخش چراغ زندگی خاندان وحی باشد. دست های كوچك فاطمه،‌ شانه های پیامبر را نوازش می كند و پای مجروح پدر را كه از آزار و اذیت های اهالی مكه،‌خونین می شد،‌ مداوا می كند. و آنگاه هم كه نمی توانست از پیامبر،‌ در برابر طوفان حمله و اذیت های مشركین مكه،‌ حفاظت نماید،‌ برای مظلومیت پیامبر،‌ می گریست.[۳]

رفتار حضرت فاطمه با پدر،‌چنان مهربانانه و نوازشگرانه بود كه پیامبر به او نشان "ام ابیها"،‌ داد. فاطمه در چشم پیامبر: آرامبخش و شادی قلب پیامبر (بهجة قلبی)،‌پاره تن (بضعة منی)‌نور چشم (نور عین)،‌ میوه دل و جان پیامبر (ثمرة فوادی)، بود.

هر بار كه بر پیامبر،‌ وارد می شد،‌ حضرت به او خوشامد می گفت‌ و هر دو دست اش را می بوسید و او را در جای خود،‌ می نشانید. از عایشه، در منابع حدیثی اهل سنت،‌چنین نقل شده است:‌

در حرف زدن كسی را شبیه تر از فاطمه به رسول خدا، ندیدم. هرگاه وارد می شد،‌پیامبر،‌ بر می خاست و به سویش می رفت،‌ او را می بوسید و به او خوشامد می گفت و دستانش را می گرفت و در جای خود،‌ می نشانید.

و اما این ارتباط عاطفی و محبت آمیز بین پدر و فرزند،‌دوسویه بود. و می تواند الگویی برای نسل جوان امروز،‌باشد. عایشه در ادامه، چنین، نقل می كند:

و هرگاه پیامبر بر فاطمه‌ وارد می شد،‌ ایشان نیز از جای بر می خاست و به سویش می رفت،‌ پیامبر را می بوسید و به او خوشامد می گفت و دستانش را می گرفت و در جای خود،‌ می نشانید.[۴]

سیره فردی حضرت فاطمه

لباس و عطر حضرت فاطمه

جنس چادر حضرت فاطمه گاهی از جنس پشم[۵] و گاهی نیز از پارچه حریر (حلة استبرق) بود. البته هدیه ای بود كه همسر وی،‌ حضرت علی، به او بخشیده بود.[۶] اما در خانه و در محیط منزل،‌ لباس رنگی می پوشید. (لبست ثیابا صبیغا).[۷] و بر چشمانش سرمه می كشید.[۸] از آنجا كه پدر گرامی اش،‌حضرت محمد،‌ همواره از عطر و خوش بویی ستایش میكرد،‌ و می فرمود: بر محبوبیت آدمی،‌ می افزاید. حضرت فاطمه ‌نیز با تاسی از پدر،‌ در نخستین شب ازدواج،‌ در منزل ‌و هنگام نماز، ‌از عطر خوشبو،‌ استفاده می نمود.[۹] اما چنان بود كه بوی خوش عطر را از نامحرم ولو نابینا،‌ باشد،‌ مخفی می كرد و چنین می فرمود: "اگر او مرا نمی بیند،‌ من او را می بینم و او (شخص نابینا)،‌بوی مرا استشمام می كند".[۱۰]

نقش نگین حضرت فاطمه

از پدر گرامی خویش،‌ رسول مكرم اسلام،‌ چنین نقل میفرمود: آن كه نگین انگشترش، عقیق باشد، در خیر و نیكی است.[۱۱] و خود نیز به تاسی از پدر،‌انگشتری عقیق از جنس نقره بر دست داشت.[۱۲] كه نقش نگین عقیق انگشتری حضرت فاطمه: "الله ولیّ عصمتی"،‌نقل شده است.[۱۳]

رفتار فرزند حاكم اسلامی

به اقتضای زنانگی و استحباب مظاهر زینت برای زنان، حضرت فاطمه،‌ نیز ‌از این قاعده مستثنی نبود و دستبند،‌گوش‏واره و گردن‏بند‌، داشت اما وقتی وضعیت سخت اقتصادی عصر پیامبر و ندگی اصحاب صفه را مشاهده می نمود و از طرفی نیز به دلیل انتساب حضرت فاطمه به پیامبر،‌ به عنوان حاكم جامعه اسلامی،‌ ایجاب می نمود كه فرزند حاكم اسلامی، ‌رفتار دیگری داشته باشد، بی درنگ زینت های ظاهری را در راه خدا می بخشید و به فقراء هدیه می نمود.[۱۴]

این گونه رفتارها،‌می تواند الگو و سرمشق فرزندان حاكمان و مسوولین جامعه اسلامی باشد كه تلاش كنند، سطح زندگی و رفاه خویش را با طبقه متوسط جامعه اسلامی،‌ همسو نمایند تا طعم زندگی فقراء جامعه را نیز درك كرده و همواره در جهت رفع مشكلات و كاستی های آنان، اقدام نمایند.

مهمان نوازی حضرت فاطمه

حضرت فاطمه و امیرالمومنین، آنچنان در مهمان نوازی و تكریم مهمان،‌ پیش قدم بودند كه در شان و حق ایشان،‌ آیه ایثار، نازل گشت.[۱۵] (یوثرون علی نفسهم ولو كان بهم خصاصه. سوره حشر،‌آیه ۹). بوی‍ژه وقتی صله رحم، به مهمانی حضرت فاطمه،‌ دعوت می شدند،‌ حضرت ایشان،‌ به عنوان مدیر خانه و بانوی منزل، سعی میفرموند،‌ بهترین غذاها را از جمله گوشت‌،‌ در سفره مهمانی،‌ قرار دهند.[۱۶]

غذاهای موردعلاقه حضرت فاطمه

غذاهای موردعلاقه حضرت فاطمه،‌ از جمله: ‌زیتون،‌ شیر،‌ مویز، گلابی،‌ خرما،‌كاسنی، حریره و گوشت،‌ نقل شده است. به فرموده امام صادق،‌ سبزی موردعلاقه رسول خدا،‌ امام علی و حضرت فاطمه، به ترتیب:‌ كاسنی،‌ ریحان و خرفه (الفرفخ و هی بقلة فاطمه)،‌بوده است كه به فرموده امام صادق،‌ و با كمال تاسف، به دلیل عناد بنی امیه با خاندان پیامبر (بغضا لنا و عدواه لفاطمة)،‌‌ به سبزی نادانان،‌ شهرت یافته بود.[۱۷]

سیره عبادی حضرت فاطمه

عبادت و معنویت حضرت فاطمه،‌ چنان می نمود كه خداوند متعال،‌ به وجود وی در مقابل فرشتگان الهی،‌ مباهات و افتخار میكرد (كانت الزهراء كثیرة الخشیة من بارئها،‌بحیث یباهی بها الله امام الملائكة).[۱۸] وقتی بر محراب نماز می ایستاد، همچون ستاره ای در آسمان برای ملائكه،‌می درخشید. در نیایش و دعا،‌ جمله معروف از زبان فرزند گرامی ایشان،‌ امام حسن مجتبی،‌ همچون مرواریدی میدرخشد كه الجار ثم الدار.[۱۹]

حضرت فاطمه و ساكن بهشت

حضرت فاطمه، به تلاوت قرآن، ‌عشق می ورزید و می فرمود: هر كس سوره های حدید،‌ واقعه و الرحمن را بخواند و در آن تدبر و اندیشه كند،‌ "ساكن فردوس"،‌خطاب میشود.[۲۰] از همین انس حضرت فاطمه با قرآن بود كه فضه، خادمه ایشان، تا بیست سال جز به قرآن،‌ تكلم نمی كرد. و هرگاه با وی گفتگو می شد،‌ جز به قرآن پاسخ نمی داد.[۲۱]

تسبیح حضرت فاطمه

حضرت فاطمه، به امر و فرمان پدر،‌ همواره به تسبیح معروف به تسبیح حضرت فاطمه، بعد از هر نماز و قبل از خواب،‌ همت و ممارست، داشت.[۲۲] این دعا و ذكر،‌ چنان قرب و منزلت دارد كه به عنوان مصداق قرآنی الذكر الكثیر (سوره احزاب،‌آیه ۴۱) می باشد[۲۳] و ائمه و پیشوایان معصوم،‌ فرموده اند: ما، فرزندان خویش را به تسبیح حضرت فاطمه،‌ امر می كنیم همانطور كه به نماز امر می كنیم.[۲۴]

ختم قرآن قبل از خواب

علاوه بر تسبیح حضرت فاطمه، از یادگارهای ایشان به شیعیان، نقل حدیث سفارش پیامبر به حضرت فاطمه است كه به دختر گرامی شان، فرمودند: دخترم، نخواب،‌جز اینكه چند عمل را به جای آوری ... از جمله:

با تلاوت سه مرتبه سوره توحید قبل از خواب،‌گویی اینكه ختم قرآن،‌ كرده اید و با گفتن تسبیحات اربعه،‌ گویی اینكه حج و عمره،‌ به جا آورده اید.[۲۵]

حضرت فاطمه،‌ به سفارش پیامبر، در مابین الطلوعین،‌ بیدار بودند و معتقد بودند كه روزی بندگان از فضل الهی در این ساعت (بین اذان صبح تا طلوع خورشید) تقسیم میشود و هركسی در این ساعت، خواب باشد، از آن محروم می گردد.[۲۶]

استجابت دعا در روز جمعه

حضرت فاطمه، به روز جمعه،‌اهمیت خاصی قائل بود. از فرزند گرامی ایشان، امام حسن مجتبی،‌ نقل شده است: گاهی می دیدم مادرم، شب جمعه را در ركوع و سجود برای خداوند متعال، تا صبح به عبادت می ایستاد.[۲۷] و درباره یكی از زمان های استجابت دعا،‌می فرمود:

از پیامبر شنیدم: در روز جمعه،‌وقتی است كه در آن زمان،‌ مسلمانی ازخداوند متعال،‌درخواستی را داشته باشد و خدواند آن را به اجابت نرساند. و آن زمان در روز جمعه،‌ هنگامی است كه نیمی از آفتاب برای غروب كردن در افق،‌فرو برود. پس از آن بود كه بانو،‌ از خدمتكارش میخواست هرگاه چنین لحظه ای فرا رسید، به وی اطلاع دهد تا وی به نیایش و دعا بپرازد.[۲۸]

سیره خانوادگی حضرت فاطمه

حضرت فاطمه و تربیت فرزند

خانواده،‌كانون گرمی است كه وجود فرزند به آن حلاوت و روشنی می بخشد. حضرت فاطمه چهار فرزند داشت. دو پسر (حسن و حسین) و دو دختر (زینب و ام كلثوم). در تربیت فرزند،‌از همان لحظات آغازین تولد فرزند،‌دقیق ترین دستورات اسلامی را به تاسی از گفتارهای پدر گرامی خویش،‌عمل می نمود. منابع اسلامی چنین نگاشته اند:

حضرت فاطمه،‌هرگاه صاحب فرزندی می شد، در گوش فرزند‌، ‌اذان و اقامه می گفت و به سنت و دستور موكد اسلام،‌در روز هفتم برای فرزند در راه خدا،‌عقیقه می نمود. آنگاه سر نوزاد را می تراشید و به وزن موهای سر نوزاد،‌ نقره یا طلا به فقراء می بخشید. و بخشی از گوشت قربانی عقیقه را به قابله ها ‌می بخشید و با مهمانی دادن، دیگران را در شادی خویش‌،‌سهیم می نمود.[۲۹]

به فرمان پیامبر،‌برای جلوگیری از آسیب های دیگران و چشم زخم، فرزندان خویش را به دعای تعلیمی پیامبر، (اعوذ بكلمات الله التامه من شر كل الشیطان و هامّة و من كل عین لامّة)، تعویذ می نمود.[۳۰] گاهی اتفاق می افتاد كه اگر فرزند،‌ بیمار می گشت،‌ برای بهبودی، او را نزد پیامبر برده و از وی طلب دعا میكرد.[۳۱] و اگر بیماری،‌ شدید می شد،‌ برای شفای فرزند،‌نذر می كردند.[۳۲] و چنین شد كه سوره دهر،‌در حق ایشان و  خاندان اهل بیت، نازل گردید.[۳۳]

حضرت فاطمه در خانه، با بچه ها،‌بازی میكردند و گاهی از اشعار عبرت آموز،‌ برای تربیت فرزند نیز سود می جستند. گاهی نیز، فرزندان خویش، حسن و حسین خردسال را به مسجد پیامبر،‌می فرستادند تا از همان كودكی با معنویت پیامبر،‌انس بگیرند، به سخنرانی پیامبر،‌گوش فرا داده و آنگاه در بازگشت به خانه،‌برای مادر،‌ بازگو می كردند.[۳۴]

حضرت فاطمه، هیچ امری را بر تربیت فرزند،‌مقدم نمی كرد و حتی در هنگام تزاحم امور منزل با نگهداری فرزند، امور منزل را وانهاده و به امر فرزند،‌همت می گماشتند.[۳۵] این سیره و رفتار حضرت فاطمه،‌می تواند الگویی برای زنان امروز جامعه باشد كه با اندك بهانه ای، امر خطیر و سرنوشت ساز تربیت فرزند را رها كرده و به امور دیگر،‌همت می گمارنند.

حضرت فاطمه و عدم تحمیل خواسته ها بر همسر

یكی از عوامل قوام‌،‌ دوام و گرمی كانون خانواده‌، قانع بودن زن نسبت به وضعیت مالی و اقتصادی همسر و عدم تحمیل خواسته ها بیش از توان همسر است. پیامبر اكرم،‌این اصل اخلاقی را به دختر خویش،‌ تعلیم داده بود. از این رو،‌ درخواستی از علی علیه السلام،‌ نمیكرد كه بیش از توان او باشد و یا او را وادار به تكلف نماید. شاه بیت كلام حضرت فاطمه در زندگی مشترك و نگاه اقتصادی به كانوان خانواده،‌چنین بود:

یا علی،‌ من از خدا حیا می كنم كه آنچه در توان شما،‌ نیست بر شما تحمیل كنم.[۳۶]

حضرت فاطمه و كار در خارج از خانه

با تشكیل خانواده وزندگی مشترك،‌ طبیعی است كه كارها بین زن و مرد،‌تقسیم میشود. زندگی حضرت فاطمه و امام علی،‌نیز از این قاعده،‌ مستثنی نبود. به فرمان پیامبر،‌ امور داخل منزل به حضرت فاطمه و امور خارج از منزل به امام علی،‌ سپرده شد. حضرت فاطمه به قدری از همنشینی بی مورد با نامحرمان،‌ بیزار بود كه وقتی این نوع تقسیم كار را از پیامبر،‌ شنید،‌ خوشحالی خویش را چنین ابراز نمود:

هیچ كس جز خداوند، میزان سرور و شادی ام را از اینكه رسول خدا مرا از هم دوشی و معاشرت با نامحرمان،‌ معاف كرد،‌ نمی داند.[۳۷]

آشكار است وجود مبارك پیامبر،‌با توجه به شرایط مرد و زن و تفاوت های طبیعی روحی و جسمی،‌ این گونه وظایف زندگی مشترك را بین مرد و زن،‌تقسیم كرد.

اصالت دادن به فعالیت در خانه همراه با رشد معنوی و علمی بانوان و زنان جامعه اسلامی، سنت فرخنده ای است كه با ساختار روحی و جسمی زن و مرد نیز سازگار است. اما غرب با توجه به نگاه مادی گرایانه،‌ حضور زن در محیط پرعاطفه و با محبت خانواده را سبك شمرده و همدوشی با مردان را یك ارزش تلقی می كند. گاه یك زن ساعت ها در محیط خارج از خانه ‌و با تقسیم محبت با دیگران و با جسمی خسته و روحی درهم شكسته،‌ به محیط خانه وارد میشود. پیامدهای ناگوار تماس ها و سركار داشتن غیرضروروی زنان با نامحرمان كه گوشه ای از آن را هر روز در صفحه حوادث روزنامه ها،‌ نقش می بندد،‌ را با چشمان خود می بینیم لكن شگفت آن است كه باز نیز تجربه میشود.

آشكار است طرح این موارد،‌به معنای در خانه نشستن و عدم رشد و بالندگی زنان در عرصه های گوناگون علمی،‌ نیست،‌ بلكه هدف،‌ تفاوت نهادن میان اصل و فرع وظیفه یك زن برای حفظ كانون خانواده به عنوان بهشتی كوچك برای تجدید قوای همسران و حراست از زیرساخت جامعه و پرورش و تربیت فرزندان شایسته می باشد.[۳۸]

پی نوشت:

[۱] . كلینی،‌الكافی،‌ج ۵،‌ص ۴۸.
[۲] . مجلسی،‌بحارالانوار،‌ج ۹۰‌ص ۳۲۱.
[۳] . فاطمه برترین بانوی اسلام،‌ص ۹۰
[۴] . صحیح ابن حبان،‌ج ۵،‌ص ۴۰۳.
[۵] . مجلسی،‌بحارالانوار،‌ج ۴۳،‌ص ۸۶.
[۶] . الاصابه،‌ج ۸،‌ص ۲۷۰.
[۷] . شیخ طوسی،‌الامالی، ص ۴۰۱.
[۸] . مجلسی،‌بحارالانوار،‌ ج ۲۱،‌ ص ۳۸۳.
[۹] . سیدی، خاطر نازك گل،‌ص ۱۹.
[۱۰] . مجلسی،‌بحارالانوار،‌ج ۴۳، ص ۹۱.
[۱۱] . حرعاملی، وسائل الشیعه،‌ج ۵،‌ص ۸۸.
[۱۲] . مجلسی،‌بحارالانوار،‌ج ۴۳، ص ۹.
[۱۳] . بحرانی،‌عوالم العلوم، ج ۱۱،‌ص ۶۵.
[۱۴] . طبرسی،‌مكارم الاخلاق،‌ص ۹۴-۹۵.
[۱۵] . وسائل الشیعه،‌ج ۹، ص ۴۶۲.
[۱۶] . حمیری،‌قرب الاسناد،‌ص ۳۲۵.
[۱۷] . كلینی،‌الكافی،‌ج ۶،‌ص ۳۶۷.
[۱۸] . شیخ صدوق،‌الامالی، ص ۱۷۵.
[۱۹] . اربلی،‌كشف الغمة،‌ج ۲، ص ۹۶.
[۲۰] . سیوطی،‌الدر المنثور،‌ج ۶،‌ص ۱۴۰.
[۲۱] . مجلسی،‌بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۸۷.
[۲۲] . شیخ صدوق،‌علل الشرایع، ج ۲، ص ۳۶۶.
[۲۳] . روحانی،‌زندگانی حضرت زهرا،‌ص ۹۸۷.
[۲۴] . شیخ صدوق،‌ثواب الاعمال،‌ص ۳۶۳.
[۲۵] . شیخ الاسلامی،‌مسند فاطمه الزهراء،‌ص ۱۷۳.
[۲۶] . متقی هندی،‌كنز العمال،‌ج ۱۵،‌ص ۵۲۴.
[۲۷] . اربلی،‌كشف الغمة،‌ج ۲، ص ۹۶.
[۲۸] . طبری،‌دلائل الامامة،‌ص ۷۱.
[۲۹] . طبری،‌ذخائر العقبی، ص ۱۱۸. مجلسی،‌بحارالانوار،‌ج ۴۳،‌ص ۲۵۵.
[۳۰] . مجلسی،‌بحارالانوار،‌ج ۶۰، ص ۶.
[۳۱] . بروجردی،‌جامع الاحادیث الشیعه،‌ج ۱۵، ص ۸۳.
[۳۲] . حرعاملی، وسائل الشیعه،‌ج ۲۳،‌ص ۳۰۵.
[۳۳] . امینی، ‌الغدیر،‌ج ۳، ص ۱۰۷.
[۳۴] . سیدی،‌خاطر نازك گل،‌ ص ۱۹۴.
[۳۵] . طبری،‌ذخائر العقبی،‌ص ۵۱.
[۳۶] . كوفی،‌تفسیر فرات الكوفی، ص ۸۳.
[۳۷] . حمیری،‌قرب الاسناد،‌ص ۵۲.
[۳۸] . سیدی،‌خاطر نازك گل،‌ص ۲۰۲.

-------------------------------





داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ : پنجشنبه 12 فروردین 1395 | توسط : احمد داعی | نظرات()